بارداری یکی از حساسترین مراحل زندگی خانمها محسوب میشود. در این دوره، تعادل هورمونها در بدن به هم میریزد و وضعیت جسمی و روحی مادر بهطورکلی تغییر میکند. همچنین افزایش نیاز مادر به مواد مغذی، باعث میشود که او مشکلات جدیدی را تجربه کند. به همین ترتیب حتی ممکن است که مادر دچار بیماریهای جدیدی شود. یکی از مشکلاتی که اغلب مادرهای باردار با آن روبرو میشوند، دندان درد در بارداری است.
علت بروز دندان درد در بارداری چیست؟
رشد جنین در بدن مادر، باعث میشود تا اختلالات زیادی در میزان ترشح هورمونهای مادر رخ دهد. این اختلال به شکلهای مختلفی ازجمله دندان درد خود را نشان میدهد. افزایش هورمونهای استروژن و پروژسترون، باعث میشود تا مادر نسبت به عوامل بیرونی حساسیت بیشتری داشته باشد و مقاومت او در برابر پوسیدگی دندان کاهش یابد. همچنین گاهی اوقات دندان درد هایی که در بارداری اتفاق می افتد میتواند با توجه به بعضی از گفته ها جنسیت جنین رو تشخیص داد اما این کار روش درستی نیست با این حال میتوانید علائم صد در صد جنین پسر را از طریق روش هایی که گفتیم تشخیص دهید.
چنانچه خانمی پیش از بارداری با مشکلات دهان و دندان، بهخصوص مشکلات لثه درگیر بوده باشد، احتمال ابتلای او به دندان درد در بارداری افزایش پیدا میکند. همچنین باید در نظر داشته باشید که جنین برای رشد خود، به مقداری کلسیم نیاز دارد، در صورتی که نیاز مادر و جنین به کلسیم، بهطورکامل رفع نشود، عواقب آن به شکل دردهایی همچون درد دندان خود را نشان خواهد داد.
علاوه بر موارد ذکر شده، چندین علت دیگر برای دندان درد در دوران حاملگی وجود دارند که در صورت رعایت کامل بهداشت دهان و دندان، از آنها در امان خواهید بود. این علل به شرح زیر است:
• تجمع پلاک
پلاک دندان یکی از مشکلات رایجی است که در صورت رفع نکردن آن، دچار جرم دندان میشوید. ممکن است در طول بارداری، بدن بهطورکامل توانایی پاکسازی این پلاکها را نداشته باشد. به همین دلیل دندانهای شما با سرعت بیشتری دچار جرم میشوند. جرم دندان یکی از مهمترین عوامل در ابتلا به دندان درد در بارداری است.
• رژیم غذایی نامناسب
تغییرات هورمونی و تغییر نیاز بدن به مواد مغذی، باعث تغییرات اساسی در رژیم غذایی مادر باردار میشود. چنانچه تمایل مادر برای مصرف غذاهایی با میزان کربوهیدرات بالا افزایش پیدا کند، دندانهای او بیشتر در معرض پوسیدگی قرار میگیرند. در ابتدا بهتر است یک رژیم غذایی سالم و مغذی را دنبال کنید. در صورتی که در برخی مواقع از غذاهای شیرین، شور و چرب استفاده کردید، بلافاصله پس از آن دندانهای خود را مسواک بزنید.
• تهوع و استفراغ
یکی از مشکلات اساسی که اغلب مادرها در دوره بارداری خود تجربه میکنند، تهوع و استفراغ است. در چنین شرایطی ممکن است اسیدها، باعث فرسایش دندان شما شده و مینای آن را تضعیف کنند. درنهایت نیز این امر موجب بروز دندان درد میشود. بهتر است پس از هر بار تهوع، بهطورکامل دهان خود را شسته و مسواک بزنید تا مینای دندان شما ضعیف نشود.
4. تعریق زیاد
از دیگر علائم سکته قلبی بهخصوص در خانمها میتوان به عرق کردن اشاره کرد. تعریق یک فرایند روتین و طبیعی است که معمولاً به دنبال انجام فعالیتهای مختلف و برای کاهش دمای بدن رخ میدهد. هنگامی که رگهای قلبی مسدود میشوند، قلب برای حفظ جریان خون مجبور میشود تا بیشتر فعالیت کند. در پاسخ به این عملکرد، بدن شما برای پایین نگه داشتن افزایش دمای ناشی از فعالیت بیش از حد قلب، عرق میکند. بدین ترتیب اگر بدون علت و ناگهانی و به مقدار زیاد احساس عرق سرد کنید باید شما را به شک بیندازد.
جلوگیری از ایجاد دندان درد در بارداری
تا تمام آلودگیها از دهان خارج شده و احتمال پوسیدگی، جرم گرفتن و یا ضعیف شدن مینای دندان از بین برود.
یکی از مسائلی که در خصوص مسواک زدن وجود دارد این است که نباید بهطور مستمر از خمیردندانهای حاوی سفیدکننده استفاده کنید؛ زیرا این خمیردندانها نیز باعث آسیب به مینای دندان میشوند. بهتر است بیشتر از خمیردندانهای معمولی استفاده کنید. حتی میتوانید در برخی مواقع از خمیردندان استفاده نکنید و فقط با مسواک دندانها و دهان خود را تمیز کنید.
چنانچه شرایط مسواک زدن را ندارید، میتوانید با آب دهان خود را بشویید. این کار نیز تا حدود زیادی کمک میکند که مواد غذایی از میان دندانها خارج شده و احتمال پوسیدگی دندان کاهش یابد. همچنین ازآنجاییکه در دوران بارداری، دهان مادر اسیدیتر میشود، شستشو با آب کمک میکند که مینای دندان ضعیف نشوند.
پس از رعایت بهداشت، نوبت به تغذیه سالم میرسد. تغذیه سالم از دو جهت به سلامت دندان کمک میکند؛ اول آنکه باعث آسیب به دندان نمیشود و دوم آنکه با تأمین کلسیم، نیاز بدن مادر را رفع کرده و از بروز دندان درد جلوگیری میکند.
درنهایت نیز بهتر است پیش از بارداری، مشکلات دهان و دندان خود را رفع کنید تا دچار دندان درد در بارداری نشوید. مشکلات دهان و دندان و مشکلات لثه، در دوران بارداری به شکل جدیتری خود را نشان میدهند.
درمان دندان درد در بارداری
شرایط خاصی که مادرها در دوران بارداری تجربه میکنند، باعث میشود که نتوانند هر دارویی را مصرف کنند. پس از ابتلا به دندان درد، بسیاری از مادرها به این فکر میکنند که برای دندان درد در بارداری چه دارویی بخوریم. بهطورکلی دردهای دندان از سه طریق درمان میشوند؛ روشهای خانگی، مصرف داروها، درمانهای دندانپزشکی.
1. درمانهای خانگی برای دندان درد در بارداری
درمانهای خانگی که برای دندان درد در بارداری وجود دارد، متفاوت از روشهای کلی برای درمان خانگی دندان درد است؛ زیرا مصرف برخی از گیاهان در دوران بارداری مجاز نیست و ممکن است باعث آسیب به جنین شود. به همین جهت توصیه میشود پیش از مصرف هر مسکن خانگی برای دندان درد، شرایط خودتان و جنین را بررسی کنید. همچنین بهتر است در مصرف این مواد زیادهروی نکنید. برخی از مهمترین درمانهای خانگی به شرح زیر است:
- میخک: یکی از بهترین و مؤثرترین مسکنهای خانگی برای دندان درد، میخک است. میخک با ضد عفونی کردن دهان و دندان، به کاهش درد آن کمک میکند. میتوانید گیاه میخک را مستقیماً روی دندان قرار دهید و یا از ترکیب روغن میخک و آب، بهعنوان دهانشویه استفاده کنید.
- سیر: از معروفترین درمانهای خانگی برای دندان درد، میتوان به سیر اشاره کرد. سیر حاوی آنتیبیوتیکهای طبیعی است و میتواند تأثیر چشمگیری در کاهش دندان درد در بارداری داشته باشد. میتوانید سیر را رنده کنید و با کمی کره ترکیب کرده و روی لثه و دندان قرار دهید.
- کمپرس گرم یا سرد: استفاده از کیسه یخ باعث میشود که عصبهای دندان تا حدودی بی حس شوند و درد شما تسکین پیدا کند. همچنین پارچه و حوله گرم، میتوانند تا حدودی درد را کاهش دهند.
- آب نمک: ترکیبی از آب ولرم و نمک را مانند دهانشویه مصرف کنید. نمک خاصیت آنتی باکتریال دارد و مناسب شستشوی دهان و دندان است. سعی کنید بعد از مصرف این ترکیب، تا یک ساعت از خوردن مواد غذایی بپرهیزید.
- نعناع: یکی از اصلیترین مواد در تهیه اغلب خمیردندانها، نعناع است. جویدن برگهای تازه نعناع به بهبود درد دندان شما کمک میکنند. همچنین اگر به نعناع تازه دسترسی ندارید، میتوانید از عرق نعناع استفاده کنید. برای استفاده از عرق نعناع بهتر است از نوع غلیظ آن، مانند دهانشویه استفاده کنید تا تأثیر بیشتری داشته باشد
2. درمانهای دارویی برای دندان درد بارداری
در برخی موارد میزان عفونت دندان افزایش چشمگیری پیدا میکند و چارهای بجز مصرف مسکنها باقی نخواهد ماند. استامینوفن و ایبوپروفن دو مورد از مهمترین مسکنها هستند که اغلب ما با آنها آشنایی داریم. امروزه مصرف استامینوفن در مواقع بسیاری، بدون تجویز پزشک انجام میشود و اغلب افراد آن را بیخطر میدانند؛ اما در بارداری شرایط متفاوتی وجود دارد و نمیتوان بدون مشورت پزشک متخصص از این داروها استفاده کرد.
همچنین پمادهای حاوی بنزوکائین، جزو بی حسکنندههای موضعی هستند که برای دندان درد مورد استفاده قرار میگیرند. تحقیقات حاکی از بیخطر بودن این پماد برای درمان دندان درد در بارداری است اما بهتر است پیش از مصرف این پماد نیز با پزشک متخصص مشورت کنید.
پاراستامول و آنتیبیوتیکهایی مانند پنیسیلین و سفالوسپورین ازجمله داروهای دیگری هستند که پزشکها برای مادران باردار تجویز میکنند. دقت داشته باشید که مصرف خودسرانه این داروها، ممکن است تأثیرات غیر قابل جبرانی بر روی جنین داشته باشد. تجویز دارو توسط پزشک، با توجه به شرایط جسمی مادر، شرایط جنین، سن جنین و حساسیتهای مادر و جنین انجام میگیرد. بهتر است برای حفظ سلامت خود و فرزندتان، بهطور دقیق طبق توصیههای پزشک عمل کنید.
3. درمانهای دندانپزشکی برای دندان درد در بارداری
در برخی مواقع جرمگیری که درمانی بسیار ساده است، به بهبود دندان درد کمک میکند؛ اما در برخی مواقع نیاز به درمانهای جدیتری مانند عصبکشی خواهید داشت. برای شروع درمانهای دندان، احتمالاً احتیاج به عکس رادیولوژی خواهید داشت. این عکس با اشعه ایکس انجام میشود و بهتر است برای حفظ سلامت جنین، از لباسهای محافظ استفاده کنید. پس از آن نیز اغلب درمانهای دندان، نیاز به بیحسی دارند. بیحسی موضعی تأثیری بر سلامت جنین ندارد و میتوانید بدون هیچگونه نگرانی از آن استفاده کنید.
تأثیر دندان درد بر زایمان
در برخی موارد، شدت مشکلات دهان و دندان و لثه افزایش چشمگیری پیدا میکند. در این حالت مادر مجبور میشود تا از طریق سزارین، نوزاد خود را زودتر از موعد (نارس) زایمان کند تا بتواند درمانهای جدی را شروع کند. بنابراین توصیه میشود قبل از بارداری و در طول بارداری، بهطور مستمر تحت چکاپهای دندانپزشکی قرار بگیرید.
دکتر فاطمه حیدری
چالوس -ساختمان پزشکان صدف-طبقه سوم