امروزه کشیده شدن دندان برای بسیاری از افراد، اتّفاقی دردناک و افسردگیآور است. افسردگی بعد از کشیدن دندان در دنیا رایج است. بررسیهای معتبری وجود دارد که نشان میدهد بین بیدندانی، افسردگی و حتّی اضطراب ارتباط وجود دارد. چندین پژوهش به این نتیجه رسیدهاند که کشیدن دندانها میتواند افسردگیزا باشد!
مهمترین علّت از دست رفتن دندانها پوسیدگی است. مشکلات لثه و ضربه به دندانها علّتهای دیگر از دست رفتن دندانها هستند. در نهایت خطاهای درمانی و عوارض ناخواسته مانند شکستگی ریشه هم میتواند علّت از دست رفتن دندانها باشد. طبیعی است کسی که دندانش کشیده میشود، از این قضیه بسیار دلخور و ناراحت باشد؛ مخصوصاً در عصر حاضر که امید به زندگی افزایش یافته است (در جهان امروز که متوسّط عمر بشر بالای هفتاد سال است)، حفظ دندانها اهمّیت زیادی دارد و از دست رفتن دندانها در سنین پایین تأسفآور است.
متخصّصان درمان ریشه یا اندودنتیستها گروهی از دندانپزشکها هستند که در بسیاری از مواقع در زمینة کشیده شدن یا درمان یک دندان در خطّ اول تصمیمگیری قرار دارند.
بسیاری از مراجعان ما کسانی هستند که با امیدواری بسیار برای اینکه دندان خود را نجات دهند و حفظ کنند، به ما مراجعه میکنند. در مواردی این دندانها به دلایل مختلف قابل نگهداری نیستند یا بنا به مصالحی کشیده شدن و جایگزینی آنها بیش از حفظ آنها به نفع بیماران است. وقتی این تشخیص را به بیماران میگوییم، گاهی خیلی ناراحت و افسرده میشوند و تصوّر میکنند که دنیا به آخر رسیده است. ما همیشه بلافاصله بعد از مطرح کردن این تشخیص دربارة درمانهای جایگزین با بیماران صحبت میکنیم. این کار به مراجعان ما کمک میکند که احساس بهتری داشته باشند و برای از دست رفتن دندان خود کمتر احساس تأسّف کنند.
وقتی با بیماران دربارة درمانهای جایگزین صحبت میکنیم، معمولاً اولین گزینه بهعنوان بهترین گزینه ایمپلنت است. البته در حال حاضر ایمپلنتها درمانهای ارزانی نیستند یا حداقل درمان ارزانی به نظر نمیرسند (هرچند که ما دندانپزشکها معتقدیم که در طول زمان این هزینه جبران میشود)، امّا مسئلة مهمتر زمان انجام درمان ایمپلنت است. برای خیلی از آدمها زمان به نتیجه رسیدن درمان، شاخص بسیار مهمّی است، مخصوصاً وقتی بیدندانی در ناحیة زیبایی باشد، قضیة زمان اهمّیت دوچندانی مییابد. مهم این است که مراجعان بدانند که درمانهای موقّت میتواند این مشکل را برطرف کند، بنابراین نگرانی در مورد طول کشیدن زمان درمانهای ایمپلنت بیمورد است. امروزه تکنیکهای جدید مدّتزمان به نتیجه رسیدن درمانهای ایمپلنت و پروتز جایگزین بیدندانی را بسیار کاهش داده است و بیماران بسیار سریعتر از گذشته میتوانند بیدندانی خود را درمان کنند.
برخی از بیماران با تعداد زیادی پوسیدگی و دندانهای خراب به دندانپزشکان مراجعه میکنند. به دلایل زیادی مانند نداشتن وقت، ترس، بارداری یا مشکلات مالی و … ممکن است این آدمها نتوانسته باشند از درمانهای دندانپزشکی بهرهمند شوند یا حتّی مراقبت کافی از دندانهایشان کرده باشند. برخی دیگر از این شاکی هستند که تمام عمرشان از بچّگی به دندانپزشک مراجعه کردهاند، ولی همچنان دندانهای خرابی دارند و از وضع سلامت دهانشان راضی نیستند. این افراد از اینکه اینهمه مشکلات دندانی دارند، ناراحت و افسرده میشوند. ما معمولاً سعی میکنیم مشکلات این دسته از افراد را طبقهبندی کنیم. اول مشکلات سادهتر را حل کنیم و بعد به سمت درمان مشکلات پیچیدهتر برویم. در خلال توضیح درمانها بر قابل حل بودن مشکلات تأکید میکنیم و سعی میکنیم که روحیة بیمار را نیز بالا ببریم.
افسردگی بعد از کشیده شدن دندان طبیعی است. ما بهعنوان دندانپزشک احساس شما را از کشیده شدن دندانتان درک میکنیم. بعضی از مراجعان ما احساسی مانند قطع عضو دارند. بعضی نگران پیری هستند و کشیده شدن دندان را نمادی از پیر شدن تلقّی میکنند. ما در این مواقع به شما توضیح میدهیم که با از دست رفتن یک یا چند دندان دنیا به آخر نمیرسد. دنیای ما پر از بدشانسیها و خوششانسیهاست. بسیاری از امور در دنیا از کنترل ما خارج هستند یا حداقل خارج شدهاند. ما ممکن است دندان خود را از دست بدهیم، ولی در دنیای امروز از دست رفتن دندان مشکل قابل حلّی است. مشکلات خیلی بزرگتری در زمینة سلامتی و زندگی وجود دارند که از کشیده شدن دندانها بسیار پیچیدهتر و حلنشدنیتر هستند. بیشتر دندانهای ازدسترفته درنهایت با دانش و فنّاوری امروز جایگزین میشوند، پس بهتر است که اجازه ندهیم افسردگی به دنبال از دست رفتن دندانها ما را غمگین و روان ما را تباه کند.
دکتر فاطمه حیدری
چالوس -ساختمان پزشکان صدف-طبقه سوم